Meer zelfvertrouwen in een digitale wereld

Tekst en fotografie Chantal van der Poel

Steeds meer zaken gaan via internet. Een afspraak maken in het ziekenhuis, internetbankieren, contact houden met de overheid of simpelweg de krant lezen. Wie niet digitaal vaardig is, loopt al snel achter. Voor veel ouderen en mensen die niet zijn opgegroeid met computers voelt die digitale wereld ingewikkeld en soms zelfs beangstigend.

Met het project Verantwoord Internet in de Stad krijgen inwoners van Amsterdam, Den Haag en Rotterdam de kans om daar iets aan te doen. Ouderen, mensen met een laag inkomen en mensen die moeite hebben met de Nederlandse taal kunnen gratis computercursussen volgen én ontvangen een laptop om thuis verder te oefenen. Aan dit project van Leer Zelf Online werkt een hele alliantie aan partijen mee die zich al jaren druk maken om digitale inclusie.

De impact van de cursus blijkt groot. Niet alleen leren deelnemers omgaan met de computer, ze krijgen vooral meer zelfstandigheid, rust en zelfvertrouwen.

Gerda: “Het geeft mij meer rust dat ik weet hoe mijn DigiD werkt en dat ik in mijn zorgportaal kan. Ik ben op de computer zekerder geworden. Dat gevoel is heel fijn.”

“Ik had computerangst”

Gerda (70) uit Scheveningen besloot zich aan te melden nadat ze een oproep in de lokale krant zag staan. “Ik dacht: het is vrij laagdrempelig, misschien kan ik dat wel proberen.”

Hoewel ze vroeger op haar werk met vaste computerprogramma’s werkte, voelde internet voor haar als onbekend terrein. “Die digitale snelweg gaat zo hard. Dan bots je tegen dingen aan en kom je er niet uit.”

Vooral de veiligheid van internet vond ze spannend. “Neem bijvoorbeeld internetbankieren. Dat vond ik eng. Ik wist niet of het veilig was.” Tijdens de cursus veranderde dat gevoel langzaam. “Ik heb geleerd dat je veel kunt doen om jezelf veilig te houden. Daardoor word je ook zelfverzekerder.”

Dat zelfvertrouwen bleek extra belangrijk toen haar man ziek werd en ze steeds vaker digitaal contact moest hebben met het ziekenhuis. “Tegenwoordig krijg je een zorgdomein. De eerste keer denk je: wat is dat? Nu weet ik dat het een dossier op de computer is waarin je alles kunt lezen over je gezondheid en afspraken kunt maken.”

Waar ze vroeger het ziekenhuis steeds zou moeten bellen voor hulp, regelt ze het nu zelfstandig. “Het geeft mij meer rust dat ik weet hoe mijn DigiD werkt en dat ik in mijn zorgportaal kan. Ik ben op de computer zekerder geworden. Dat gevoel is heel fijn.”

Rosa: “Met pen en papier gaat alles mij goed af. Maar ik ben heel slecht in computeren.”

Rustig uitleggen maakt het verschil

Een belangrijk onderdeel van de cursus is de manier van lesgeven. De deelnemers benadrukken hoe belangrijk het is dat alles rustig en stap voor stap wordt uitgelegd.

Gerda: “Mijn kinderen en kleinkinderen leggen het vaak te snel uit. Dan weet je het daarna nog niet. In deze cursus wordt het rustig uitgelegd. Je moet natuurlijk oefenen, maar dan gaat er een wereld voor je open.”

Ook Rosa (71), die sinds 1998 in Nederland woont, herkent dat gevoel. Zij had ruim twintig jaar nauwelijks iets met computers gedaan. “Met pen en papier gaat alles mij goed af. Maar ik ben heel slecht in computeren.”

Toch wilde ze graag leren. “Mensen van mijn leeftijd moeten ook bij de tijd blijven.”

Voor Rosa was leren op oudere leeftijd soms moeilijk. “Als ik dingen lees, sla ik het niet meer gelijk op in mijn hersenen. Maar ik wil wel altijd wat doen en blijven leren. Er is geen reden om het op te geven.”

In de cursus vond ze precies de begeleiding die ze nodig had. “In de groep kon ik goed geconcentreerd werken. En als ik een vraag had, werd het uitgelegd. Het waren twee fijne begeleiders. Echt leuke mensen. Heel behulpzaam.”

Ton: “Er gaat een wereld voor mij open. Ik kan nu dingen opzoeken die ik leuk vind. De Telegraaf of het AD lezen op de computer bijvoorbeeld."

Van weerstand naar plezier

Sommige deelnemers hebben zichzelf verrast. Ze hadden nooit gedacht iets met een computer te doen. Ton (80) werkte zijn hele leven met zijn handen en zag weinig in computers. “Ik stond er heel sceptisch tegenover. Ik wil graag timmeren, zagen en boren. Dingen met mijn handen doen. Ik had totaal niets met internet.”

Maar zijn dochters maakten zich zorgen. “Zij zeiden: pas op pap, want mama doet alle regelzaken op de computer. Als zij wegvalt, weet jij helemaal niets.”

Toen een bekende hem aanmoedigde om toch mee te doen, besloot hij de stap te zetten. “Ik dacht: nu kan ik het nog.”

In het begin vond hij het overweldigend. “Er komt zoveel op je af.” Maar gaandeweg begon hij het steeds leuker te vinden. “Er gaat een wereld voor mij open. Ik kan nu dingen opzoeken die ik leuk vind. De Telegraaf of het AD lezen op de computer bijvoorbeeld. Ik heb er hartstikke plezier in en dat had ik nooit verwacht.”

Zijn grootste verrassing? Dat hij zelf het geduld bleek te hebben om te leren. “Ik heb geen geduld, dacht ik altijd. Maar het is toch gelukt. Ik heb mezelf en mijn omgeving echt verrast.”

De deelnemers van de computercursus in Scheveningen vieren trots hun diploma en nieuwe digitale vaardigheden.

Meedoen in de samenleving

De verhalen van Gerda, Ton en Rosa laten zien dat digitale vaardigheden tegenwoordig veel verder gaan dan alleen leren omgaan met een computer. Het gaat om zelfstandigheid, mee kunnen doen in de samenleving en vertrouwen krijgen in jezelf.

Waar deelnemers eerst onzeker, terughoudend of zelfs bang waren voor computers, ontdekken zij nu dat leren altijd mogelijk blijft. Ongeacht leeftijd of achtergrond.

En precies daarin schuilt de waarde van de cursus: mensen krijgen niet alleen digitale vaardigheden, maar ook meer rust, vrijheid en zelfvertrouwen in een samenleving die steeds digitaler wordt.

En Ton? Die twijfelt geen seconde over zijn advies aan anderen: “Het verruimt je geest. Honderd procent.”